پیرپسر

پیرپسر داستانی است از یک خانواده سه نفره که در آپارتمانی قدیمی و دوطبقه در تهران زندگی می‌کنند.

فیلم از دیدگاه منتقدین:

نقد از صبا رفیعی :

پیر پسر از آن فیلم‌ هایی‌ است که از همان دقایق اول، حس عجیبی در دل مخاطب می‌کارد … حسی میان کنجکاوی و سنگینی. نه با حادثه‌ای شوکه‌ کننده شروع می‌شود و نه با توضیحی واضح، اما فضایی می‌سازد که حدس زدن ادامه‌ی مسیر را سخت می‌کند و خیلی زود به مخاطب می‌فهماند قرار نیست با یک درام معمولی طرف باشد!
در ظاهر، با روایت زندگی پسری روبه‌رو هستیم که زیر سایه‌ی سنگین پدر زندگی می‌کند. فیلم به‌تدریج نشان میدهد این رابطه فقط یک نسبت خانوادگی نیست، بلکه میدان کشمکشی‌ است میان قدرت، ترس، وابستگی و میل به رهایی.در لایه‌ی بیرونی، روایت زندگی و روابط شخصیت‌هایی‌ ست که هرکدام به شکلی درگیر گذشته‌اند. گذشته‌ای که هنوز تمام نشده و مدام خودش را به اکنون تحمیل می‌کند. فیلم قدم‌ به‌ قدم وارد جهان درونی شخصیت اصلی می‌شود و بدون آن‌که بخواهد همه‌چیز را توضیح دهد، تماشاگر را در موقعیتی قرار می‌دهد که به‌جای دیدن، شروع به حس کردن کند.
جایی که فیلم اثرش عمیق‌تر می‌شود، پرداخت خشم فروخورده‌ای‌ ست که در تار و پود روایت جریان دارد. خشمی که نه فریاد می‌شود، نه تخلیه، بلکه می‌ماند، جمع می‌شود و شکل رابطه‌ها را عوض میکند.
عنوان پیر پسر دقیقا به همین وضعیت اشاره دارد: مردی که سال‌ها در نقش پسر مانده، حتی وقتی بدنش دیگر پسر نیست. فیلم به‌خوبی لمس می‌کند که وقتی امکان مخالفت، انتخاب و بیان احساسات از انسان گرفته شود، خشم دیر یا زود راه خودش را پیدا میکند…
از نظر فضاسازی و اجرا، فیلم بیش از آن‌ که متکی به دیالوگ باشد، روی حال‌وهوا سوار است. نگاه‌ها، سکوت‌ها و ریتم حساب‌ شده‌ی روایت، جهانی می سازد که در آن احساسات فریاد زده نمیشوند، بلکه زمزمه می شوند. بازی‌ها اغراق‌آمیز نیستند، اما سنگینی خاصی با خود دارند. سنگینی‌ای که باعث می‌شود حتی ساده‌ترین صحنه‌ها هم حامل معنا باشند. مخاطب مدام احساس میکند چیزی فراتر از آنچه دیده می‌شود، در جریان است، که چیزی در این خانه و این رابطه درست کار نمی‌ کند، حتی زمانی که ظاهرا همه‌چیز آرام است!
در نهایت پیر پسر فیلمی نیست که بخواهد داستانی پرپیچ‌ و خم تعریف کند یا مخاطب را با اتفاقات پی‌ در پی درگیر نگه دارد، قدرتش در این است که یک وضعیتی آشنا، دردناک و در عین حال خاموش به نمایش میگذارد.این فیلم بعد از تمام شدن هم رهایتان نمیکند! چون به‌جای پاسخ، یک سوال بزرگ در ذهن شما می‌ گذارد، اینکه چند نفر از ما واقعا بزرگ شده‌ ایم، و چند نفر فقط به سن بالاتری رسیدیم …؟

نقد از کیمیا ساجدی:

فیلم پیر پسر به کارگردانی اکتای براهنی حکایت خانواده ایرانی در جامعه معاصر را روایت می کند که در آن فقر و اعتیاد در بستر آن سایه انداخته است. این فیلم یک داستان تراژدی از دل خانه ای در تهران، با بازی حسن پورشیرازی، حامد بهداد و لیلا حاتمی می باشد که عشق در سایه خشونت را نشان می دهد. این فیلم یکی از بحث برانگیزترین تراژدی های آثار سینمای معاصر ایران است. یک اثر درام که بعد از اکران فیلم در جشنواره فجر مورد استقبال و تشویق ممتد مخاطبان قرار گرفت. در ادامه این مطلب به بررسی فیلم پیر پسر خواهیم پرداخت.

داستان فیلم پیر پسر به کارگردانی اکتای براهنی به همراه نقد

فیلم درام پیر پسر در سال های اخیر بسیار مورد توجه منتقدان و تماشاگران سینمای ایرانی ست، که با حضور بازیگران برجسته ای مانند حسن پورشیرازی در نقش پدر خانواده، حامد بهداد در نقش پسر بزرگ و لیلا حاتمی در نقش رعنا به نمایش کشیده شد.

داستان حول محور خانواده ای سه نفره می چرخد، که در آن غلام ( با بازی حسن پورشیرازی) مردی مستبد و بی ثبات که سال ها به الکل و روابط خارج از عرف و مخرب وابسته بوده، از طرفی علی ( با بازی حامد بهداد ) به همراه برادر خود تلاش برای فروش خانه خانوادگی خود دارند.

اکتای براهنی در این فیلم مخاطب را با جهانی خفقان آور و پر تنشی رو به رو می کند. جهانی که در آن گذشته، حال و عقده های سرکوب شده به طور مداوم به جان شخصیت ها می افتند. این فیلم خانواده ای را در زیر سایه پدری مستبد و ویرانگر به نمایش می کشد.

فیلم پیر پسر محصول چرخه ای معیوب از قدرت، خشونت و خود ویرانگری است، که حسن پور شیرازی در نقش غلام آن را به خوبی ایفا می کند. در مقابل او پسرش حامد بهداد، نقش پسری می باشد که در آستانه فروپاشی روانی قرار دارد. مردی که در سال های عمرش تا کنون نتوانسته شخصیت مستقل از پدر را تجربه کند.

با ورود رعنا نیز ( با بازی لیلا حاتمی ) به عنوان مستاجر، بروز تعارض ها و رازهای سرکوب شده خانواده پررنگ تر می شود. به طوری که حضور رعنا همانند کاتالیزور، تعارض های پنهان خانواده را به سطح می آورد. این فیلم از نظر مضمونی به مفاهیمی مانند پدرسالاری، بحران هویت مردانه و سرکوب عاطفی پرداخته و ناتوانی نسل میانی در رهایی از گذشته را به نوعی به نمایش در می آورد.

این فیلم نمایشی است از تلاش ها برای رها شدن از بار استبداد پدر سالاری و رسیدن به هویت و استقلال فردی، روایتی تلخ اما در از تامل که مخاطب را به چالش می کشد. فیلم پیر پسر برای افرادی که تماشاگر جدی سینمای ایران هستند، تجربه ای عمیق و دردناک می باشد که در زمان طولانی فیلم و ریتم کند مدت ها در ذهن مخاطب باقی می ماند. بنابراین باید این فیلم را با نگاهی عمیق و تاملی شگرف دیدن کرد.

تم ها و مضمون های اصلی فیلم چه چیزهایی هستند؟

پدر سالاری و فروپاشی خانواده

اصلی ترین مفهوم این فیلم نمایش تلخ پدرسالاری و تسلط زور و استبداد در ساختار خانواده است. غلام نماد یک پدر مستبد، با رفتارهای مخرب، نشان دهنده چالش های گذشته روابط پدر و فرزندی در جامعه سنتی و مقتدر پدرسالاری ست که هنوز بخش زیادی از ساختار خانوادگی را شکل می دهد.

بحران هویت و استقلال

عدم استقلال فردی یکی دیگر از مضامین اصلی فیلم پیر پسر می باشد، که پسران خانواده سعی دارند تا هویتی مستقل از سایه پدر برای خود بیابند. اما این تلاش برای یافتن هویت مستقل از سایه پدر، با فشارهای اجتماعی و فرهنگی آمیخته شده است.

استعاره و ادبیات

در این فیلم با استفاده از نمادها و استعاره ها سعی شده تا واقعیت خانواده و اقتصاد اجتماعی را به نوعی برای مخاطب رمزگذاری و تفسیر کند.

بررسی شخصیت ها و بازی ها

غلام ( حسن پور شیرازی )

شخصیت غلام با اجرای بازی متفاوت و قوی حسن پورشیرازی، فردی را به نمایش می گذارد که علاوه بر نابودی خانواده، با ضعف های درونی خود و جامعه نیز در جنگ می باشد.

علی ( حامد بهداد )

نقش علی با بازی حامد بهداد، تضادهای درونی یک پسر را با گذشته و حال نشان می دهد. شخصیتی که به خاطر کمبود عمیق احساسی پیوسته برای مورد چالش برای منتقدین و مخاطبان بوده است. با این حال حامد بهداد در این فیلم به دلیل خلق شخصیت علی با تمام تضادها و تعارض هایی که داشت، مورد تحسین منتقدان نیز قرار گرفت.

رعنا ( لیلا حاتمی )

ورود رعنا در این فیلم نه تنها گره ای را اضافه کرد. علاوه بر آن لایه ای از پیچیدگی عاطفی را نیز می افزاید. حضور رعنا در این فیلم رابطه های میان فردی بازیگران مرد را تقویت می کند.

نقاط قوت فیلم

این فیلم با الهام از آثار ادبی چون داستایوفسکی گرفته شده است. از طرفی بازی های قوی نظیر حسن پورشیرازی و لیلا حاتمی و توانسته شخصیت پیچیده پدر و گره افزایی رعنا را با عمق نمایش دهد. همچنین فیلم پدرسالاری قدرتمند و تبعات آن را برای نسل های بعدی را به خوبی به تصویر بکشد.

نقاط ضعف فیلم در برخی نقدها

• شخصیت پردازی ناقص: علی رغم مدت زمان طولانی فیلم، شخصیت ها در طول زمان از تیپ شخصیتی فراتر نرفته و از لحاظ روانشناختی عمق کافی ندارند.
• طول غیر معمول: برخی از بخش ها و سکانس ها کش دار و تاثیر گذاری کمتری دارند.
• فقدان پاسخ صریح: فیلم به دلیل پرسش برانگیزی تا پاسخ گویی صحیح، مخاطب را دچار سردرگمی می کند.

نتیجه گیری

فیلم پیر پسر یک اثر درام خانوادگی و اجتماعی ست که در آن با بهره گیری از نمادگرایی، روایت پیچیده و بازی های قوی بازیگرانی چون حسن پورشیرازی، لیلا حاتمی و حامد بهداد، توانسته مخاطب خود را به سفری تلخ اما تامل برانگیز درباره روابط خانوادگی و قدرت و هویت انسان به چالش بکشد.

این فیلم با وجود ضعف هایی در شخصیت پردازی، باز هم تا حدود زیادی به دلیل عمق موضوعات و ساختار روایی، برای مخاطبان جذابیت دارد. از این رو می تواند برای علاقه مندان به سینمای حرفه ای و منتقدان اجتماعی یک تجربه خوب و اثرگذار باشد.